Wyobraź sobie, że walczysz w dżungli przez 29 lat — napadasz wioski, urządzasz zasadzki, skrywasz się przed wrogiem — i robisz to wszystko już dawno po tym, jak twój kraj podpisał kapitulację. Dokładnie tak wyglądało życie japońskiego porucznika Hiroo Onody, który złożył broń dopiero 9 marca 1974 roku — prawie trzy dekady po zakończeniu II wojny światowej.
Rozkaz którego nie można było złamać
Hiroo Onoda urodził się 19 marca 1922 roku w Kamekawie w Japonii. Był wyszkolonym oficerem wywiadu, specjalistą od sabotażu i działań dywersyjnych w terenie. W grudniu 1944 roku, jako 22-letni podporucznik, trafił na filipińską wyspę Lubang — niewielki skrawek lądu leżący u południowo-zachodniego wejścia do Zatoki Manilskiej.
Tuż przed tym jak Amerykanie wylądowali na wyspie, Onoda otrzymał od swojego przełożonego, majora Yoshimi Taniguchiego, rozkaz który zaważył na całym jego życiu. Brzmiał on mniej więcej tak: „Masz całkowity zakaz popełniania samobójstwa. To może zająć trzy lata, może pięć — ale bez względu na wszystko, przyjdziemy po ciebie. Do tego czasu, tak długo jak będziesz miał choćby jednego żołnierza, masz walczyć. Nie możesz się poddać pod żadnym pozorem.” Onoda zapamiętał ten rozkaz dosłownie. I wykonywał go przez następne 29 lat.
Japonia się poddała — on nie wiedział
2 września 1945 roku Japonia podpisała akt kapitulacji na pokładzie pancernika USS Missouri. Dla Onody i jego małej grupy żołnierzy ukrytych w dżungli Lubang — informacja ta nie dotarła. A nawet gdy dotarła — nie uwierzyli.
Amerykańskie samoloty zrzucały nad dżunglą ulotki informujące o zakończeniu wojny. Onoda uznał je za propagandę wroga. Filipińska policja i wojsko urządzały ekspedycje, żeby go odnaleźć i przekonać do poddania się — traktował to jak kolejne ataki. Nawet gdy rodzina przesłała mu przez głośniki osobiste listy — nie dał się przekonać. Wierzył niezłomnie, że to wszystko podstęp.
Przez lata jego mała grupa topniała. Szeregowy Yuichi Akatsu poddał się filipińskim oddziałom już w 1950 roku. Kapral Shoichi Shimada zginął w potyczce w 1954 roku. Ostatni towarzysz, starszy szeregowy Kinshichi Kozuka, zginął w starciu z filipińską policją w październiku 1972 roku. Onoda pozostał sam — i nadal walczył.
Student który szukał Onody jak Yeti
Historia Onody stała się w Japonii legendą — i to dosłownie. Krążyły plotki, że wciąż żyje i walczy w dżungli, ale nikt nie był pewien. Japończyk Norio Suzuki — student i podróżnik amator — postanowił to sprawdzić. Na liście rzeczy które chciał w życiu zobaczyć miał: pandę wielką, Yeti i właśnie Onodę.
20 lutego 1974 roku Suzuki odnalazł Onodę w dżungli. Zaprzyjaźnili się. Suzuki próbował wytłumaczyć porucznikowi, że wojna się skończyła. Onoda odpowiedział spokojnie: „Gdy tylko dostanę rozkaz poddania się od mojego dowódcy — złożę broń.” Suzuki wrócił do Japonii i odnalazł majora Taniguchiego — żyjącego, 74-letniego starszego pana, który od dawna był już cywilem i prowadził księgarnię.
Obaj polecieli na wyspę Lubang. W umówionym miejscu w dżungli major Taniguchi odczytał oficjalny rozkaz zwalniający Onodę ze wszystkich obowiązków wojskowych. Dopiero wtedy — po 29 latach — 54-letni Hiroo Onoda złożył broń. Miał przy sobie sprawny karabin Arisaka wz. 99, ponad 500 sztuk amunicji, kilka granatów i miecz oficerski.
Powrót do kraju który już nie istniał
Prezydent Filipin Ferdinand Marcos przyjął osobiście miecz Onody jako symbol kapitulacji i udzielił mu pełnej amnestii — mimo że porucznik był formalnie oskarżany o rabunki i zabójstwa popełnione po 1945 roku, kiedy oficjalnie trwał już pokój. Marcos uznał tłumaczenie Onody — żołnierz działał zgodnie z rozkazem, który otrzymał, i naprawdę nie wiedział że wojna się skończyła.
W Japonii Onoda wrócił jako bohater narodowy. Witały go tłumy, zaległy żołd za 29 lat służby — który przekazał na cele charytatywne. Ale Japonii którą znał już nie było. Kraj zmienił się nie do poznania. Onoda nie mógł odnaleźć się w nowej rzeczywistości i już w 1975 roku wyemigrował do Brazylii, gdzie założył rodzinę i hodowlę bydła.
W 1984 roku wrócił do Japonii i założył Onoda Shizenjuku — obozy przetrwania dla trudnej młodzieży, gdzie uczył młodych Japończyków twardości, wytrwałości i kontaktu z naturą. W 1996 roku odwiedził wyspę Lubang i przekazał 10 000 dolarów na budowę miejscowej szkoły. Hiroo Onoda zmarł 16 stycznia 2014 roku w Tokio, w wieku 91 lat, z powodu powikłań po zapaleniu płuc. Był ostatnim japońskim żołnierzem prowadzącym walkę partyzancką na Pacyfiku.
Lojalność czy tragedia?
Historia Onody do dziś budzi skrajne emocje. W Japonii jest symbolem honoru, niezłomności i bezwzględnego wypełniania obowiązku. Na Filipinach — szczególnie wśród rodzin ofiar jego ataków — jest postacią mroczną i kontrowersyjną. Szacuje się, że w czasie swoich 29-letnich działań Onoda zabił lub ranił kilkudziesięciu filipińskich cywilów i policjantów, którzy według niego byli „wrogami”.
Sam Onoda nigdy nie wyraził skruchy za swoje czyny. Tłumaczył to prosto: „Zostałem oficerem i dostałem rozkazy. Zhańbiłbym się, gdybym ich nie wypełnił.” To zdanie otwiera pytanie, które nie ma łatwej odpowiedzi — gdzie kończy się lojalność, a zaczyna fanatyzm? I kto tak naprawdę jest odpowiedzialny za to, co zrobił człowiek który przez trzy dekady żył w przekonaniu, że wciąż trwa wojna?
A Wy — jak oceniacie postawę Onody? Bohater czy ofiara własnych przekonań? Napiszcie w komentarzach.